skip to Main Content

Droge ogen (Sicca)

Droge ogen is een veel voorkomend probleem. Het lijkt ook meer voor te komen dan vroeger. Dat houdt mogelijk samen met het feit dat er veel mensen de hele dag achter een beeldscherm zitten in ruimtes met airconditioning.

Mensen die geen last hebben van droge ogen kunnen het zich moeilijk voorstellen hoe irritant het kan zijn.

Vochtregulering van het oog

Het oog is ons meest geavanceerde orgaan. Helaas is een van de grote beperkingen dat het alleen goed werkt als de buitenkant (het hoornvlies ofwel cornea) egaal vochtig is. In de evolutie is het oog ontstaan voor gebruik onder water. In dat milieu was het vochtig houden natuurlijk geen enkel probleem.

In ons droge landbiotoop is dat een grote uitdaging: als is er te weinig vocht is zien we niet goed maar als er teveel vocht is zien we ook niet goed of hebben we last van tranende ogen.

Wat we nodig hebben is een egaal dun laagje vocht dat minstens 10 tellen blijft zitten (traanfilm).

In de ideale vorm houdt de traanfilm het oog voldoende vochtig zodat het binnenkomende beeld goed op het netvlies geprojecteerd kan worden. Daarnaast moet de traan het oog ook beschermen tegen stof, bacteriën en bijvoorbeeld vliegjes.  Alleen een beetje water is daarvoor niet genoeg. De traan heeft daar een aantal bestanddelen voor nodig. Die bestanddelen zijn: olie, water en slijm.

De olie komt uit kleine kliertjes in de oogleden (Meibom kliertjes). Het water komt uit de traanklier. Die zit verborgen in de oogkas aan de oorkant boven het oog. Het slijm wordt geproduceerd door slijmbekercellen (=goblet cells) in het oogwit. De olielaag sluit de traan af van de buitenlucht. Dit gaat verdamping tegen en zorgt ervoor dat de traan egaal over het oog blijft zitten. Iedere keer als je knippert met je ogen wordt er een klein beetje olie uit de vetkliertjes geknepen.

Waarom krijg je droge ogen?

De meest bekende oorzaken van droge ogen zijn te weinig traanproductie (traanklier) en/of te weinig olie door slecht functionerende vetkliertjes (meibomklieren) in de oogleden. Vooral slecht functionerende vetklieren lijkt de meestvoorkomende oorzaak van droge ogen te zijn. Dit wordt meibomitis of meibomklierdysfunctie genoemd.

Over de rol van de slijmklieren is minder bekend. Het is moeilijk te meten maar bij zeer ernstige gevallen van droge ogen is aangetoond dat het aantal slijmbekercellen verminderd kan zijn.

Een andere bekende oorzaak van droge ogen is als de oogleden niet goed sluiten. Dit kan voorkomen bij aandoeningen als de verlamming van Bell of na een chirurgische ingreep van de oogleden.

De laatste veelkomenden oorzaak is een probleem van de pijnsensatie (sensibiliteit) in het hoornvlies. Iemand die minder gevoel heeft in zijn hoornvlies voelt niet (of pas later) dat zijn oog droog is. Hierdoor zal hij minder behoefte voelen om te knipperen. Dit probleem is bekend na refractiechirurgie (LASIK) maar kan ook ontstaan na een ooginfectie.

Als er een stoornis is in de productie of distributie van water/olie/slijm of sensibiliteit kan de traanfilm het oog niet goed egaal vochtig kan houden met droge ogen als gevolg.

Ik heb geen droge maar natte ogen!

Deze opmerking horen wij vaak. De term droge ogen is eigenlijk ook een beetje ongelukkig gekozen. Eigenlijk is de juiste naam: stoornis van de oogbevochtiging. Er zijn 2 soorten tranen: basistranen en spoeltranen (of reflextranen). Goede basistranen zorgen ervoor dat het oog tussen de knipperbewegingen minstens 10 tellen vochtig blijven. De spoeltranen komen in actie als er iets in het oog zit (zoals een vliegje of een zandkorrel) of als de basistranen het oog niet goed bevochtigen waardoor er droge plekken op het oogoppervlak ontstaan. Helaas hebben de spoeltranen een andere samenstelling dan de basistranen. Ze lossen het probleem niet op, het probleem herhaalt zich voortdurend. Hierdoor krijgt de patient het gevoel dat hij geen droge maar natte ogen heeft.

Onderzoek naar droge ogen

Het onderzoek begint met het in kaart brengen van de klachten: hoelang, hoe erg, andere klachten, droge slijmvliezen elders in het lichaam, gebruik van medicijnen. Eerdere oogziektes. En eerdere behandelingen (welke oogdruppels of behandelingen heeft u al geprobeerd?

Bij het onderzoek kan de oogarts gebruik maken van verschillende meetinstrumenten. De meest klassieke testen zijn al ruim 100 jaar oud. Dat zijn de Schirmertest en de fluoresceine test. Met deze 2 testen worden de traanproductie en stabiliteit gemeten en worden droge plekjes op het hoorvlies zichtbaar gemaakt.

Daarnaast kan de oogarts de meibomklieren beoordelen door in de oogleden te knijpen.

De sensibiliteit (gevoel) van hoornvlies wordt getest door er op meerdere plekken een dun papiertje tegen te drukken.

Twee moderne testen die wij in onze kliniek kunnen aanbieden is ‘meibomografie’ en ‘videoanalyse van de traanfilm’. Deze onderzoeken maken het mogelijk om de hoeveelheid functionele meibomklieren te meten en zijn een goede aanvulling op de fluorsceine test.

Samengevat kunnen wij de volgende onderzoeken doen:

  • Fluerescine test (droge plekken en stabiliteit van traanfilm)
  • Schirmer test ( hoeveelheid tranen)
  • Oogleden (snap test en expressie meibomklieren)
  • Sensibiliteit (gevoel van het hoornvlies)
  • Meibomografie ( meting van aantal en volume functionerende meibomklieren)
  • Videoanalyse (uitgebreide meting van traanfilm)

Behandeling

Als de behandeling van droge ogen iets simpels was zou er niet zoveel over worden geschreven. Het is bijna altijd wel mogelijk de klachten te verminderen maar is genezing niet mogelijk.

De behandeling van droge ogen is er een met een aantal stappen/mogelijkheden. Omdat het een probleem is dat meerdere oorzaken kan hebben die ieder op een andere manier behandeld moeten worden is er geen vast patroon. Vrijwel iedere behandeling begint met druppels (stap 1). De andere stoppen zijn allen op indicatie.

OOGDRUPPELS (KUNSTTRANEN)

Kunsttranen zijn er in vele soorten en maten. Het is vaak een zoektocht naar de juiste zodat er vaak meerdere soorten moeten worden uitgeprobeerd. Voor de meeste mensen met droge ogen is dit gelukkig al voldoende. Veelgebruikte druppels zijn : duratears, vidisic, hylo-comod, celluvisc, artelac, hylo-gel en hylo-dual.

OOGLIDHYGIËNE

Ooglidhygiëne houdt meestal in dat de patiënt het advies krijgt om warme kompressen te gebruiken en om de randen van de oogleden schoon te houden (zie behandeling blefaritis) met bijvoorbeeld een reinigingswatje gedrenkt in blefasol.

WARME KOMPRESSEN

Warme kompressen kunnen ervoor zorgen dat het vet in de meibomklieren vloeibaarder wordt en beter in de traanfilm komt bij knipperen. Een goede methode is een in warm (niet heet!) water gedrenkte handdoek gedurende enkele minuten tegen de gesloten oogleden aan te houden. Veel mensen maken de fout om hiervoor een klein watje te gebruiken. Dit koelt echter te snel af.

MEDICATIE

Er is een aantal medicijnen beschikbaar voor droge ogen. Dat zijn onder meer: terra-cortril oogzalf (blefaritis), efracea/minocycline (rosacea) dexamethason (bij voorkeur niet gebruiken!) en ciclisporine. Deze middelen worden op indicatie toegepast en zijn zeker niet voor iedereen van toepassing.

PUNCTUMPLUGGEN

De punctumplug is een zeer elegante en vaak effectieve behandeling van droge ogen. Ze zijn goed te vergelijken met een stop in de wastafel. Het menselijk oog heeft 2 afvoerputjes voor de tranen, 1 in het bovenste ooglid (punctum superior) en een in het onderste ooglid (punctum inferior). De puncta bevinden zich op de ooglidrand bij de neus. Als er in de onderste traanpunt een klein stopje wordt geplaatst kan de traan langer bij het oog blijven. Puntumpluggen vallen onder verzekerde zorg. Lees meer over punctumpluggen.

INTENSE PULSED LIGHT (IPL)

IPL is een voor de oogheelkunde relatief nieuwe behandeling die is overgewaaid van de dermatologie. IPL wordt daar gebruikt voor de behandeling van rosacea. Toevallig werd ontdekt dat patiënten die IPL ondergingen voor hun rosacea ook minder last kregen van hun droge ogen. IPL is gericht op de kleine bloedvaatjes in de huid. Bij rosacea zijn die afwijkend. Bij veel mensen gaan de meibomklieren beter functioneren na een aantal IPL behandelingen. In onze kliniek bieden bij IPL behandelingen. Helaas is IPL momenteel nog onverzekerde zorg.

HULPMIDDELEN

In sommige gevallen worden er speciale hulpmiddelen gebruikt. Dat zijn bijvoorbeeld de kappenbril (een afsluitende bril die verdamping tegengaat. Wordt weinig gebruikt). Verder zijn er speciale contactlenzen mogen (bandagelenzen en scleralenzen). Deze worden ook vaak gebruikt omdat het in het gebruik niet erg makkelijk is en er ook een risico op infecties is.

Welke behandeling is bij mij van toepassing?

Als u slechts af en toe een geïrriteerd oog heeft is een kunsttraan meestal afdoende. Heeft u ook last van blefaritis of meibomitis is ooglidhygiëne en warme kompressen een logische 2e stap. Zijn er te weinig tranen (schirmertest) dan kunnen er punctumpluggen worden gegeven.

Blijft u ondanks druppels, ooglidhygiene warme kompressen, medicatie of punctumpluggen last houden van droge ogen dan kan IPL overwogen worden. Overigens kunnen puntumpluggen of IPL ook toegepast worden voor minder erge gevallen.

Wat kan ik er zelf aan doen?

Het hangt erg af van de oorzaak van uw klachten. Als u last heeft van droge lucht kunnen luchtbevochtigers helpen. Een zonnebril die de wind tegenhoudt op de fiets. Stoppen met roken. Meer druppels gebruiken. Warme kompressen en schoonhouden van de oogleden.

Mensen met rosacea en droge ogen kunnen meer last krijgen na gebruik van koffie/thee/chocolade/alcohol. Ook veel zonlicht kan een negatieve invloed hebben.

Punctum pluggen

Punctum pluggen worden gebruikt als behandeling tegen droge ogen. Mensen met droge ogen moeten regelmatig oogdruppels gebruiken om de ogen vochtig genoeg te hebben. Een elegante behandeling hiervoor is het plaatsen van punctumpluggen.

De behandeling

U kunt bij oogkliniek OMC Amstelland terecht voor diverse behandelingen van het oog. Alle behandelingen vinden plaats in de vorm van een dagbehandeling en vinden plaats in onze oogkliniek in Diemen.

Tarieven

Het OMC Amstelland heeft geen contracten met zorgverzekeraars maar werkt op basis van restitutie. Dit betekent dat u van ons een factuur ontvangt die u binnen 28 dagen aan ons dient te voldoen. Vervolgens kunt u de declaratie zelf bij de zorgverzekeraar indienen.

Back To Top